องค์ธรรม คือสภาวะที่เกิดขึ้นจริง ๆ
สังเกตไหม ภาษาที่เราสื่อ ภาษาที่เราใช้ เป็นภาษาสภาวะที่เกิดขึ้นจริง ๆ ไม่ใช่ภาษาที่อยู่ในหนังสือที่เขาบัญญัติมา
บางอย่างอาจารย์โยงกับภาษาที่อยู่ในหนังสือ ก็ให้รู้ว่าอันนี้คือภาษาที่เขาบัญญัติมา หนังสือเขาเรียกว่าอย่างนี้ แต่สภาวะเป็นแบบนี้
สภาวะที่เป็นตรงนี้ เรียกว่า “องค์ธรรม” องค์ธรรมคือสภาวะที่เกิดขึ้นจริง ๆ ไม่ใช่ชื่อเรียก
องค์ธรรมของความเมตตา คือ ความสุข ความอิ่มใจ
พระครูวินัยธรประเสริฐ ฐานังกโร · ศูนย์วิปัสสนายุวพุทธฯ เขมรังสี (ศูนย์ ๔) · ๙ ธันวาคม ๒๕๕๙
เหมือนยกตัวอย่างง่าย ๆ เวลาเรามีความสุขมาก ๆ แล้วรู้สึกอยากให้คนอื่นมีความสุข ตรงที่อยากให้คนอื่นมีความสุข เขาเรียกว่าเมตตา แต่องค์ธรรมของความเมตตา คือ ความสุข ความอิ่ม เพราะฉะนั้น ทุกครั้งที่มีความสุข มีความอิ่มใจ เมตตาก็จะเกิดขึ้นเอง ความอยากให้คนอื่นมีความสุขก็จะเกิดขึ้นมาเอง ถึงแม้จะไม่ชอบก็อยากให้เขามีความสุข
เคยเป็นไหม คนที่เคยรู้สึกไม่ชอบ ก็อโหสิให้ รู้สึกอยากให้เขามีความสุข แล้วก็เป็นการให้ด้วยใจจริง ๆ เป็นการให้จากความรู้สึกเรา ไม่ใช่ให้แค่ผ่าน ๆ ไป นี่คือองค์ธรรมของความเมตตาเขาจะเกิดขึ้นเอง
